Cây Me Nước (hay còn gọi là cây Găng Nước, tên khoa học: Pithecellobium dulce) thực chất là một loại cây thân gỗ lớn thường mọc trên cạn. Tuy nhiên, trong giới thủy sinh và Bonsai, loại cây này rất được ưa chuộng để tạo dáng “thủy sinh giả” hoặc trồng theo phong cách bán cạn (Paludarium) nhờ sức sống mãnh liệt và vẻ đẹp xù xì, cổ kính. Do có hình dáng đặc thù và có thể sống nửa nước, nửa cạn nên cây me nước thường được người chơi thủy sinh rất mê, đặc biệt là người nuôi cá cảnh theo phong cách BioTope.

Đặc điểm hình thái nổi bật của cây thủy sinh me nước

Thân và vỏ: Thân cây me nước có vỏ màu xám, sần sùi, thường có gai nhỏ. Đặc tính này giúp cây trông rất “già” dù kích thước nhỏ, cực kỳ phù hợp để làm cây Bonsai mini trong hồ thủy sinh.
Lá: Lá thuộc dạng lá kép lông chim, có màu xanh mướt. Điểm đặc biệt là lá cây có xu hướng khép lại vào ban đêm hoặc khi thiếu sáng (hiện tượng “ngủ” của cây).
Rễ: Hệ rễ của me nước rất khỏe, có khả năng chịu được tình trạng ngập úng nhất thời hoặc môi trường độ ẩm cao.

Ứng dụng trong Thủy sinh và Bán cạn

Cần lưu ý rằng me nước không phải là cây thủy sinh hoàn toàn (không thể sống lâu dài nếu ngập hoàn toàn trong nước). Thay vào đó, cây thường được dùng theo các cách sau:

Trồng bán cạn (Paludarium): Phần rễ và gốc có thể ngâm trong nước hoặc đất ẩm, nhưng tán lá phải nằm trên mặt nước để quang hợp.
Cây Bonsai trang trí bể cá: Cây được trồng trong chậu nhỏ đặt trên các hốc đá hoặc lũa cao hơn mặt nước, tạo cảnh quan như một cây cổ thụ soi bóng xuống dòng sông.
Tiểu cảnh để bàn: Nhờ khả năng chịu hạn và chịu nước tốt, me nước thường được trồng trong các chậu gốm nhỏ có khay nước bên dưới.

Kỹ thuật chăm sóc cây me nước

Để cây me nước phát triển xanh tốt và giữ được dáng trong môi trường thủy sinh/bán cạn, bạn cần chú ý:

Ánh sáng: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Me nước là cây ưa sáng mạnh. Nếu đặt trong nhà hoặc trong bể thủy sinh, cần có đèn chuyên dụng công suất lớn và thời gian chiếu sáng từ 8–10 tiếng/ngày. Thiếu sáng cây sẽ bị rụng lá và chết dần.
Đất trồng: Sử dụng loại đất thoát nước tốt như đất nung (Akadama), cát hoặc đất sạch trộn xơ dừa. Nếu trồng bán cạn, rễ cây có thể bám vào dớn hoặc lũa.
Cắt tỉa: Cây lớn rất nhanh. Để duy trì hình dáng nhỏ gọn (Bonsai), bạn cần cắt tỉa cành thừa thường xuyên. Việc tỉa lá cũng giúp ánh sáng xuyên xuống các tầng thấp hơn của bể thủy sinh.
Phân bón: Sử dụng phân tan chậm hoặc phân nước bổ sung định kỳ để lá luôn giữ được màu xanh mướt.

Ưu và nhược điểm của cây me nước

Ưu điểm: Dễ tạo dáng, chịu được môi trường khắc nghiệt, mang lại vẻ đẹp tự nhiên, mộc mạc cho bể.
Nhược điểm: Dễ bị rụng lá nếu thay đổi môi trường đột ngột; cần nhiều ánh sáng; có gai nên cần cẩn thận khi thao tác cắt tỉa.

Lời khuyên: Nếu bạn định đưa me nước vào bể thủy sinh, hãy thiết kế một phần “đảo nổi” hoặc tận dụng các khối đá cao để phần gốc cây không bị ngập quá sâu, giúp bộ rễ vẫn có khoảng không để thở và phát triển bền vững.